Eigenlijk ben ik van het type ‘hoe meer afwisseling, hoe beter’. Dingen twee keer doen is saai, riekt naar oefenen en gezwoeg en voegt niks toe. Dacht ik.

Maar de laatste tijd ervaar ik steeds meer dat steeds iets nieuws niet zaligmakend is. Iets nieuws mist namelijk de kracht van de herhaling.

Mijn eerste ervaring met de kracht van herhaling is van heel lang geleden toen ik met mijn jongste kind heel vaak dezelfde Disney video’s keek. Niet op mijn initiatief natuurlijk maar er gebeurde wel iets moois: ik zag steeds meer details en hoorde steeds meer nuances in het verhaal en de personages. En we konden er samen heel erg om lachen omdat we menig dialoog van buiten kende en te pas en te onpas gebruikte; een bijzonder bondje was ontstaan.

Het herhaalde zich jaren later heel sterk bij de filmreeks ‘The Matrix’. De eerste keer was intrigerend maar het ging snel en ik miste toch ook wel veel. De volgende keren ontdekte ik de diepte van het verhaal, begreep het ook beter, zag veel meer details, zag waar het aansloot bij de realiteit en merkte dat het dieper in mij doordrong.

En natuurlijk ervaarde ik het ook elke keer dat ik met mijn hond in het bos liep: hetzelfde bos maar iedere keer anders afhankelijk van seizoen, weer, wie ik tegenkwam en hoe de hond zich voelde, hoe ik mijzelf voelde. Maar het zorgde er wel voor dat ik het bos op mijn duimpje kende en dat ik er niet meer in kon verdwalen.

De laatste tijd ben ik bewust heel erg veel aan het herhalen en dringt de kracht van de herhaling tot mij door; ik kan er niet meer omheen, ik voel de kracht, ik zie het nut van herhalen, ik zie hoe herhaling heel vernieuwend kan zijn en tegelijk ook hoe herhalend steeds maar weer willen vernieuwen eigenlijk is.

Een boek opnieuw lezen geeft mij het inzicht hoe ik veranderd ben in verloop van tijd. Er kan twintig jaar tussen zitten en dan snap ik soms niet wat ik er destijds mooi aan vond. Er kan ook een week tussen zitten en dan ontdek ik dat ik zelfs na een week alweer anders kijk, dat ik andere dingen in het boek ontdek, dat ik er hele andere dingen in lees, dat ik zinnen ontdek die ik bij de eerste lezing helemaal niet gelezen lijk te hebben. En dat effect wordt nog versterkt als ik een boek met anderen samen lees, als we elkaar in een dialoog vertellen wat we gelezen hebben, wat ons raakte en waarom. Dan herlezen we een hoofdstuk uit het boek in een avond net zo vaak als er mensen zijn op die avond. Heel fascinerend!

Het enige wat nodig lijkt om die kracht van herhaling op te roepen is het herhalen in te gaan met een zekere nieuwsgierigheid. Terwijl ik dit opschrijf komt al in me op dat het waarschijnlijk een kracht is waaraan we niet kunnen ontkomen zelfs als we ons verzetten en met tegenzin de herhaling ingaan. Een ervaring laat zich namelijk nooit helemaal exact identiek opnieuw ervaren, er is altijd wel iets veranderd, is het niet datgene wat zich herhaald als wel degene die de herhaling ondergaat. Want weten dat je iets gaat herhalen verandert al iets aan je ervaring van datgene wat je zich laat herhalen. Dat bepaalt de innerlijke houding en de blik waarmee de herhaling wordt ingegaan. En dat is dan precies het vernieuwende aan herhaling. Het toont mij dat er heel veel nieuws te beleven is aan iets wat uiterlijk hetzelfde lijkt maar waarin ik als lezer/ kijker iedere keer onverwacht een andere betekenis blijk te kunnen leggen of ontdekken. De herhaalervaring wordt dan een spiegel voor de oneindige veelheid aan betekenissen die ervaren kunnen worden in eenzelfde set woorden of beelden. Herhaling wordt dan een weg naar verdieping, naar verbreding, naar leren, naar je iets eigen maken.

In het onderwijs was de kracht van herhaling lange tijd zaligmakend maar het richtte zich op het vergaren van kennis, weetjes. Toen werd het een periode verguisd maar nu is het gelukkig weer in beeld. Vaardigheden laten zich alleen leren en eigen maken door te doen en eindeloos te oefenen en dat geldt voor alle vaardigheden of ze nou praktisch, theoretisch, inter- of intramenselijk van aard zijn.

En daarom experimenteer ik nu met het ten minste 100 dagen herhalen van het 7-daagse programma voor synchronisch leven van Deepak Chopra, experimenteer ik met het ten minste 100 dagen dagelijks herhalen van een eigen opsta-programma van mediteren, fitness, eetbare en leesbare voeding, experimenteer ik met het me ten minste 100 dagen richten op 4 persoonlijke doelstellingen/intenties en houd ik mij aan de regel ‘als je geen tijd hebt om alles te doen, doe alles dan een beetje maar sla nooit over’.

En nu, na ca. 65 dagen, ervaar ik de kracht van de herhaling en zie ik dingen in mijzelf en om mij heen verschuiven. Iedere herhaling is anders, verdiepend, verrijkend en het herhalen wordt steeds interessanter, steeds stimulerender en overslaan is geen optie meer: een nieuwe, heilzame gewoonte wordt geboren!

Maar de behoefte aan vernieuwing blijft ondertussen ook, de behoefte aan input van buiten deze nieuwe ‘geijkte paden’. Maar ik ervaar nu meer balans waarbij ik zie dat de herhaling voor zinvollere vernieuwing zorgt en de vernieuwing voor zinvollere herhaling: ‘the best of both worlds’ vol in actie.

Gehoord in de eerste aflevering van de serie Hidden op NPO plus (13:34 ste minuut e.v.):

“We do not see things as they are, but as we are. Christopher Columbus on his voyage to America saw three mermaids, describing them as females who rose from the see. Did Columbus imagine these mermaids because of his interest in the world of fantasy or did he actual see them? We do not see things as they are, but as we are. That is, we cannot see the world as it truely is but rather as molded by our individual minds. Meaning, our past experiences will form our present perceptions. The implication being that each of us sitting here today is having six senses. And that sixth sense can be found deep within oneself.“

Dit sluit mooi aan bij de beschrijving in veel oosterse spirituele en religieuze teksten dat er sprake is van een ultieme realiteit die wij niet waarnemen omdat onze waarneming gekleurd wordt door onze perceptie van de werkelijkheid als zijnde een werkelijkheid met ruimte en tijd die gevormd en ingekleurd wordt door onze ervaringen.

Taoïstische, Boeddhistische en ook Gnostieke beoefening gaat over het leren doorgronden en bypassen van deze universeel menselijke individuele bril door innerlijk onderzoek, reflectie en ervaring om zodoende wel in contact te kunnen komen met die ultieme werkelijkheid.

Bij mij kwam het volgende omhoog: is dit het verschil tussen leven en overleven. Leven is dan leven in/vanuit je oorspronkelijke levensenergie ofwel levensinstinct, nog helemaal puur, zonder vervorming door de overlevingsdrang die we allemaal in ons dragen en waar we niet aan kunnen ontsnappen tót het moment dat we het zien en doorhebben en we niet meer terug kunnen om het niet te zien. Overleven is dan het vormen van en leven vanuit een geconditioneerd zelf door steeds weer de ervaringen te toetsen aan eerdere ervaringen en de conclusies die je daaruit kon trekken over wat goed voor je was en wat niet. En waarbij de omgeving een heel grote rol speelt over het soort ervaringen dat je opdoet en hoe je die ervaringen interpreteert. En dat alles vanuit die in het levensinstinct ingebakken drang om als lichaam en geest te overleven, om pijn te vermijden (pijn als in datgene wat bedreigend is voor overleven) en genot te zoeken (genot als in datgene wat het overleven bevordert). En waarbij we vaak niet leren en erger nog, vergeten om te luisteren naar het pure levensinstinct in onszelf waardoor we vooral informatie van buiten ons gebruiken om ons te laten leiden bij wat we wel en niet doen. En daar zijn we ons dan op een gegeven moment helemaal niet meer van bewust totdat het gaat wringen omdat er teveel disbalans en disharmonie in onszelf is en we, om te overleven, gedwongen worden op zoek gaan naar een leven wat beter bij ons werkelijke potentieel past namelijk het potentieel van die pure levensenergie, het pure levensinstinct, wat diep verscholen ligt te wachten tot we bereid en in staat zijn het volledig tot ons bewustzijn te laten doordringen.

En toen ineens kwam bij mij de term ‘leven zonder last of ruggespraak’ op. Oh, als ik toch eens zou kunnen leven zonder dat ik mij hoef te verantwoorden aan mijn conditioneringen, aan mijn ideeën over goed en fout, aan mijn voorouders, mijn nageslacht, de anderen en de wereld zoals die in mij voortleven, aan mijn opgedane ervaringen en aan de conclusies die daaruit getrokken heb over mijzelf en over alle anderen, over de wereld, over leven en sterven en over lijden en gelukkig zijn.

Wat als ik buiten ruimte en tijd, helemaal los van mijn historische dimensie, in de historische dimensie aanwezig kon zijn met bewustzijn van de ultieme dimensie, in ieder moment helemaal met een nog onbepaalde, verse blik naar dat wat er is kon kijken, dan zou ik zonder last en ruggespraak mijzelf kunnen zijn en in ieder moment de beste versie van mijzelf kunnen laten zien die zo steeds precies doet waar de situatie, dat moment om vraagt. Dat lijkt mij de ultieme innerlijke vrijheid!

En als ik me overgeef aan deze gedachte en even helemaal afstem op het levende van vóórdat het overleven in mij begon voel ik die vrijheid héél even stromen……

Uit Aankomen in openheid; Gnostiek als spiritueel pad van Bram Moerland en Frits van Yperen:

“Zingeving is persoonlijke daad. Als je de moed hebt te handelen in de wereld vanuit je eigen geraaktheid, geworteld in de liefde die in jou aanwezig is, dan zul je ontdekken dat je rijkelijk gezegend bent met talenten om vorm te geven aan wat jou innerlijk beweegt. […..] Jij bent de enige mens op de wereld in jouw situatie, met jouw talenten. Jij bent anders dan anderen. Jouw situatie in de wereld en jouw persoonlijke eigenheid vormen samen het gereedschap waarmee je zin kunt geven aan je bestaan. Je zult beloond worden met gevoelens van geluk en met het ervaren besef dat jouw bestaan zinvol is, als je je persoonlijke eigenheid tot expressie kunt brengen in je relaties tot je medemens en tot het leven om je heen”

Verderop in hetzelfde boekwerkje:

“De zin van het bestaan is een persoonlijk waagstuk, geboren uit je eigen bewogenheid en met inzet van je persoonlijke talenten. Je zult het gevoel hebben een zinvol bestaan te leiden als je met bewogenheid een plek in de wereld kunt innemen. Zingeving is de expressie van je eigenheid in een respectvolle relatie tot al wat leeft. […] Moderne zingeving is: jezelf ontwerpen in de antwoorden die je aan het leven geeft, woekerend met je talenten, in relatie tot je medemens. […]”

En dat is precies wat deze website en dit initiatief voor mij betekenen. Starten met DiepKijken.com is mijn persoonlijke waagstuk, geboren uit mijn bewogenheid en waarmee ik handelend vanuit de liefde die in mij aanwezig is en woekerend met de talenten die mij gegeven zijn in voortdurende relatie tot mijn medemensen en het leven om mij heen, mijn plek in de wereld ga innemen.

Ik wens mijzelf een mooie reis toe en hoop velen te inspireren om op weg te gaan naar hun eigen waagstuk en naar vervuld en vrijuit leven.

“Je bent jezelf niet – virtual reality geeft het ego een duwtje”, de kop van een boeiend artikel in de wetenschapsbijlage van NRC van zaterdag 31 oktober.

De wetenschap ontdekt het ego als een niet-bestaand breinconstruct dat door VR (virtual reality) gemakkelijk te beïnvloeden is. Wie ben ik? Wie ben ik werkelijk? Dat wordt dan een moeilijk te beantwoorden vraag. Je bent wie je zelf denkt dat je bent en dat wordt sterk beïnvloed door de buitenwereld als die maar overtuigend genoeg is en op de juiste manier ingrijpt op de juiste kanalen van de zelfbeeldvorming.

Er wordt zelfs een link gelegd met de gevoelens van vervreemding en de populariteit van complottheorieën in deze hectische tijden. Er gebeurt téveel, het brein kan het niet meer bijbenen en zoekt een uitweg om toch nog zoveel mogelijk coherentie en consistentie te bereiken voor het zelfbeeld: “Voor het brein is stabiliteit het belangrijkste, waarheid is van secundair belang”.

Een ander belangrijke uitkomst van onderzoek met VR is dat daarmee ervaren kan worden dat we niet naar dé wereld kijken maar naar een model van de wereld. En dan niet naar hét model van de wereld maar ieder van ons naar ons geheel eígen model van de wereld. En ook hier gaat coherentie vóór waarheid.

Deze bevindingen laten zich vergelijken met de waarnemingen van de grote verlichte geesten uit met name de oosterse religies: het zelf is van nature leeg (als je het zelf onderzoekt zul je geen onafhankelijk bestaand zelf vinden) en de mens leeft in een zelf gecrëerd model van de wereld, sterk gekoppeld aan zijn ervaringen en de ervaring van tijd en ruimte. De werkelijkheid toont zich volgens deze zienswijze slechts in de ‘ultieme dimensie’ van onze werkelijkheid, een die uitstijgt boven tijd en ruimte en die vrij is van alle ideeën en concepten, en dus ook van het concept conceptloosheid. Onbeschrijfelijk dus, alleen ervaarbaar maar van grote invloed op zelf- en wereldbeeld en brenger van innerlijke vrede, vrijheid en vreugde.

Ik beleef dit artikel als een opmaat voor het bijeenkomen van de wetenschap en religie: verschillende benaderingen leiden uiteindelijk tot dezelfde inzichten. Hoopvol!